مدیرمجتمع آموزشی مدارس دانشگاه صنعتی اصفهان
سال همدلی وهمزبانی دولت وملت را پاس می داریم
قالب وبلاگ

بلوغ

 از مهمترین عواملی که گذر از دوران بلوغ را برای افراد سهل و آسان می‌نماید کسب اطلاعات و آموزش دوران بلوغ است.

عموماً والدین اظهار می‌دارند که شرم و حیا بیش از اندازه مانع از انتقال اطلاعات لازم این دوران به فرزندانشان می‌شود.

مدرسه نیز که دومین جایگاه آموزش فرزندان است به علت محدودیت و قوانین حاکم بر آن از ارائه آموزش‌های لازم و مهارت‌های خاص این دوره به نوجوان عاجز است. در شرح وظایف هیچ مؤسسه و سازمان یا نهادهای اجتماعی هم تعریف نشده است که چنین آموزش‌هایی را به نوجوان منتقل نمایند.

پس نوجوان برای آموزش‌های صحیح و سالم این دوران بایستی به کجا رجوع کند؟!!

حال تا تأسیس چنین سازمانی و یا واگذاری این وظیفه خطیر به یکی از سازمان‌ها و مؤسسات موجود چاره‌ای نیست که خانواده خود با جدیت بیشتر وارد عمل شده و با ایجاد ارتباط صحیح و صمیمی ضمن حفظ حرمت‌ها و ارزش‌های درون خانواده، اطلاعات و آگاهی‌های دوران بلوغ را به فرزندان ارائه دهد.

بدیهی است خانواده از طریق مطالعه کتب، مقالات، مطبوعات، بسته‌های آموزشی،‌رادیو و تلویزیون و رجوع به متخصصین، نیازمند است اطلاعات و آگاهی‌های خود را توسعه داده تا با ارائه آموزش صحیح مشکلات دوران بلوغ فرزندانشان را به حداقل ممکن برسانند.

 

تعریف دوران بلوغ

بلوغ به معنای رسیدن و مرحله‌ای از رشد است که با تغییرات و دگرگونی در خصوصیات جسمی، اجتماعی، رفتاری، جنسی و هیجانی در نوجوان ظاهر می‌شود.

اهمیت دوران بلوغ

شروع فعالیت غدد جنسی و افزایش فعالیت غدد رشد باعث تغییرات ظاهری و جسمانی در افراد می‌شود و این تغییرات به فرد اجازه می‌دهد تا از آن بهره‌برداری نماید ولی از آنجا که از نظر فکری و شناختی به مرحله کمال نرسیده است، روش بهره‌مندی صحیح از آن را نمی‌داند و برای کسب استقلال خود، علیه ارزش‌های خانواده طغیان می‌کند، به سمت دوست و گروه همسالانش گرایش پیدا می‌کند و ارزش‌های فردی و فکری و وجودی خویش را در دوستان جستجو می‌کند و بیش از هر زمان دیگر نیازمند است تا از طرف گروه مورد تأیید قرار گیرد.

فشارهای روانی، عاطفی، جنسی، اخلاقی و اجتماعی مانند احساس استقلال و بزرگی، رهایی از دوران کودکی و ورود به دنیای بزرگترها، قرار گرفتن در موقعیت‌های اجتماعی جدید، انطباق با محیط جدیدی، ترشح هورمون‌های بدن، از جمله عوامل ایجاد احساس دلهره، اضطراب و کشمکش افراد در دوران بلوغ می‌باشد.

با توجه به اینکه بیشتر رفتارهای نادرست انسان در طول حیات خویش می‌تواند در دوران بلوغ متجلی گردد به همین دلیل بعضی این دوران را «بحران بلوغ» نامیده‌اند. اکثریت کسانی که در طول زندگی خود به عنوان (افراد موفق) شناخته شده‌اند کسانی هستند که توانسته‌اند این دوران را به سلامت طی کنند و برای گذر از این دوران، خانواده می‌تواند با ایجاد برنامه‌های منظم و منسجم، مطابق با اصول تربیتی و ارزشی خانواده خود و همچنین با در نظر گرفتن ارزش‌ها و شخصیت نوجوان در سه مرحله‌ی : قبل از بلوغ، حین بلوغ و پس از بلوغ او را هدایت و راهبری نماید.

الف) در مرحله‌ی قبل از بلوغ: ارائه آگاهی و شناخت علائم و خصوصیات بلوغ به نوجوان ضروری است.

ب) در حین بلوغ: پذیرش بدون قید و شرط و درک موقعیت او کمک بزرگی برای تطبیق و هماهنگی و سازگاری هر چه بیشتر نوجوان با تغییر و تحولات سریع و پرشتاب دوران بلوغ است.

ج) در مرحله‌ی پس از بلوغ: در این مرحله نیز کمک خانواده به حفظ و استمرار ارزش‌های اخلاقی و رفتاری مثبت در نوجوان مورد تأکید است.

 

انواع بلوغ

در بلوغ جنسی، رشد و فعالیت غدد جنسی در افراد مذکر (پسران) به صورت احتلام و در مؤنث (دختران) به صورت قاعدگی دیده می‌شود و شروع آن معمولاً حدود 12 سالگی در دختران و 14 سالگی در پسران می‌باشد.

در بلوغ جسمی، افراد به اوج شکوفایی و رشد جسمی خود می‌رسند که در پایان این دوره، رشد طولی تقریباً متوقف شده و رشد عرضی شروع می‌شود و معمولاً پایان رشد جسمی را حدود سن 25 سالگی می‌دانند.

در بلوغ عاطفی و روانی اجتماعی، فرد سعی می‌کند به جهت دادن رفتارهای عاطفی و کنترل عواطف و احساسات و نیازهای روانی بپردازد و احساس استقلال و آزادی کرده و از وابستگی به دوران کودکی، خود را برهاند.

بلوغ اقتصادی: افراد مراحل رشد و بلوغ خود را به طور کامل و سلامت طی می‌کنند ولی باید در دوره‌ای از زندگی به رشد و توانمندی اقتصادی نیز برسند، فاصله زیاد بین بلوغ جسمی و بلوغ اقتصادی، سن ازدواج را به تأخیر انداخته و این خود می‌تواند به یکی از عوامل بروز نابسامانی‌ها و بحران‌های اجتماعی تبدیل شود.

 نشانه‌های بلوغ

این نشانه‌ها در پسران به شکل پیدایش جوش در صورت، رویش موهای زائد، رویش مود در دو طرف صورت و بالای لب، تغییر صدای آنان و دو رگه شدن صدا و در دختران به شکل بم شدن صدا، ظهور قاعدگی، رشد ظاهری اعضای بدن، تغییر ظاهری صورت (شادابی چهره) و مواردی از این قبیل نمایان می‌شود.

از نشانه‌های عاطفی این دوران می‌توان خشم و پرخاشگری، گذشت و فداکاری، اضطراب و دلهره، ترس، جلب توجه، محبت، احساس گناه همراه با شرم و خجالت، یأس و ناامیدی را نام برد.

احساس استقلال طلبی و برتری جویی، حس اعتماد به نفس، مقایسه بدنی خود با دیگران، عدم آگاهی کامل از آینده و مواردی از این قبیل را می‌توان از نشانه‌های روانی دوران بلوغ نام گذاشت.

گرایش به خود، حس قدرت‌نمایی، رفتارهای تند و پرخاشگرانه علیه دیگران مخصوصاً خانواده، انزواطلبی و گوشه‌گیری نیز از علائم و نشانه‌های رفتاری دوران بلوغ است.

از نشانه‌های اجتماعی این دوران، دوگانگی اخلاقی و رفتاری، تمایل به ارزش‌های اخلاقی برتر، احساس بی‌همتایی و یگانگی در اخلاق، تفکر و رفتار را می‌توان نام برد.

 بلوغ زودرس و بلوغ دیررس:

پیدایش نشانه‌های بلوغ در همه‌ی افراد یکسان نمی‌باشد، بعضی از افراد ممکن است بلوغ زودرس و یا دیررس داشته باشند، که این خود می‌تواند ناشی از عوامل مختلفی باشد از جمله ارث یا ژنتیک، تغذیه، تنوع آب و هوا و محیط فرهنگی و تربیتی افراد.

والدینی که خود بلوغ دیررس و یا زودرس داشته باشند ممکن است فرزندان آنان نیز چنین باشند. در مناطق سردسیر به علت سردی آب و هوا بلوغ دیررس و یا در مناطق جنوبی به علت گرمی آب و هوا بلوغ زودرس اتفاق خواهد افتاد، بجاست با بررسی شرایط در مورد فرزندانمان آن را امری طبیعی بدانیم و نسبت به آن حساسیت نشان ندهیم.

راهکارهایی برای والدین

1- دوران بلوغ با اضطراب روانی اجتماعی، جسمی همراه است، با صحبت کردن و همدلی با فرزند می‌توانیم در جهت کاهش اینگونه اضطراب‌ها قدم برداریم.

2- ترشح هورمون‌ها در دوران بلوغ باعث عدم کنترل فرد بر روی رفتار می‌شود، سعی کنیم در این دوران کمتر پرخاشگری آنان را تشدید کنیم گاهی اوقات بطور موقت آنها را تنها بگذاریم تا رفته رفته آرامش خود را بدست آورد.

3- یأس و ناامیدی یکی از ویژگی‌های دوران بلوغ است. نوجوان خود را ناامید و به بن‌بست رسیده می داند که این حالت را «قرار گرفتن در حالت بحران» می‌نامند، سعی کنیم افکارشان را مثبت کنیم یعنی به رفتارهای مثبت توجه داشته باشند، موفقیت‌های گذشته‌شان را به یادشان بیاوریم و شکست‌های آنان را به رخ نکشیم تا حالت ناامیدی را به امیدواری تبدیل کنیم.

4- دوری گزینی و تنهایی نیز در دوران بلوغ رخ می‌دهد، توجه والدین به فرزند، قرار دادن در محیط‌های اجتماعی و خانوادگی باعث می‌شود که فرزند فردیت خود را پیدا کند و از تنهایی کم کم دوری نماید.

5- وقتی فرد به بلوغ می‌رسد، حس استقلال‌طلبی او نیز به اوج می‌رسد ما والدین با واگذاری مسؤولیت و تصمیم‌گیری فرد در امور خصوصی و شخصی زندگی خود، اجازه دهیم حس استقلال طلبی او ارضاء شود.

6- بلوغ با افزایش انرژی و قدرت و توانمندی همراه است، ترغیب و جهت دادن او به فعالیت‌های بدنی و ورزشی باعث می‌شود، انرژی و توانمندی او در جهت مثبت و مفید مصرف شود.

7- در بعضی از موارد فرد به بلوغ جسمی، اجتماعی و روانی می‌رسد اما بلوغ جنسی در او رشد خوب و متعادلی ندارد و بعضی از صفات ثانویه جنسی دوران بلوغ مثل رویش مو در بالای لب و مواردی از این قبیل دیده نمی‌شود، در چنین مواقعی با توجه به در نظر گرفتن سن رشد بهتر است فرزندمان را نزد دکتر غدد ببریم.

8- وقتی فرد به بلوغ می‌رسد و بعضی از تغییرات ظاهری و درونی را در خود مشاهده می‌کند، سعی می‌کند روابط اجتماعی خود را نیز گسترش بخشد و به نوعی جامعه‌گزینی نماید، ما باید اجازه دهیم با نظارت و هماهنگی خانواده با بعضی از دوستان و همسالان خود ارتباط ایجاد نماید.

9- به نوجوان بیاموزیم اگر اطلاعات لازم را در مورد دوران بلوغ ندارد بهتر است به جای خجالت کشیدن و سؤال نکردن، از افراد متعهد و متخصص در این زمینه سؤال نماید تا بتواند با کسب اطلاعات مفید، به راحتی دوران بلوغ را سپری نماید و به سلامت روانی بهتری دست یابد.

10- سعی کنیم تربیت نوجوان را در جهت رشد استعدادهایش متوجه کنیم و عقل و اندیشه او را به سوی آن بارگاه خیر و سعادتی که به طرف آن بایستی حرکت کند و خوشبختی جاودانه را تضمین کند رهنمون سازیم.

11- دوران بلوغ دوران جدایی عاطفه است که نوجوان توانسته خود را از عرصه خانواده به بیرون بکشاند پس خانواده را جذاب کنیم تا این فاصله برای همیشه باقی نماند.

12- اگر می‌خواهیم نوجوان به اصول کلی برقراری رابطه انسانی مقید باشد پس او را محترم شمرده و به حقوقش احترام بگذاریم، متوجه نیازهای همه جانبه او باشیم و آنچنان که هست او را بپذیریم.

13- مشورت کردن با نوجوان، سهیم کردن او در برنامه‌ریزی خانوادگی، توجه به نیازها و علایق او همگی بیانگر احترام گذاشتن به اوست.

14- در این دوران از رشد، استراحت و تفریح را نباید از نظر دور داشت که این امر به ویژه در سلامت جسمانی و روانی او حائز اهمیت است و می‌توان گفت از ضروری‌ترین نیازهای نوجوان و جوان است.

15- در دوران بلوغ رعایت نکات بهداشت فردی و روانی اهمیت خاص دارد و باعث می‌شود که نوجوان به نیازهای دیگر خود آسانتر دسترسی پیدا کند و از مهمترین آن مصون بودن از بیماری‌های روانی و آسیب‌های اجتماعی است.

16- در دوران بلوغ والدین و مربیان باید نوجوان را یاری کنند تا در حد لزوم اشتباه کند، ناکام شود، محرومیت را تجربه کند، مشکلات را بفهمد، توانایی‌های خود را ارزیابی کند، آن موقع است که می‌تواند تصمیم بگیرد و استقلال نسبی را بدست آورد.

17- به گفته آلفرد آدلر: تقریباً برای همه بچه‌ها بلوغ یک معنی دارد و آن این است که (ما دیگر بچه نیستیم) و می‌خواهند این حرف را امتحان کنند. باید قبول کنیم که این حق طبیعی آنهاست و شرایط مناسب و مساعد را برای ایشان آماده سازیم.

اگر اینگونه فکر کنیم و عمل نماییم مشکلات خیلی کمتر شده و ناراحتی به وجود نمی‌آید.

18- به فرزندان بگوییم «حقیقت‌نگر» باشند چون اگر خود را از حقیقت دور بدارند زندگی‌شان لبریز از نگرانی می‌شود.

19- یکی از ویژگی‌های دوران بلوغ اضطراب است. اگر فرزند را مضطرب دیدیم برای کاهش اضطراب او حداقل کاری که می‌توانیم بکنیم این است که شنونده‌ی خوبی برای او باشیم چرا که اگر مضطرب بماند پیوسته عقب می‌ماند.

 


[ ۱۳٩۳/٩/۳٠ ] [ ۱٢:٢٥ ‎ب.ظ ] [ مدیر مجتمع آموزشی ] [ نظرات () ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

لینک های مفید
امکانات وب

اللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِدا ‏وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَك َطَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلاً

خدمات وبلاگ نویسان جوان

Check Google Page Rank Online User
Google

در اين وبلاگ
در كل اينترنت
Online User

نیت کنید و اشاره فرمایید