معرفی رشته های دانشگاهی رشته شیمی

شیمی علم اتم‌ها، پیوندها و مولکول‌ها است. دانشی که می‌تواند خواص ماده، چگونگی تغییرات و شیوه تولید آنها را از هسته اتم گرفته تا کهکشان‌ها بررسی کند و رشته‌ شیمی، رشته‌ای است که به پرورش متخصصانی می‌پردازد که با مطالعه و تحقیق و آزمایش به ابداع و نوآوری پرداخته یا فرآورده‌های شیمیایی را کنترل می‌کنند. این رشته در سطح کارشناسی به بررسی‌ و مطالعه‌ اجمالی‌ ترکیب‌، ساختار و ویژگی‌های‌ ماده‌ و همچنین‌ کنترل‌ آزمایشگاهی‌ فرآیندهای‌ شیمیایی‌ می‌پردازد. رشته‌ شیمی‌ دارای‌ دو بخش‌ علم‌ شیمی‌ و صنایع‌ شیمی‌ است‌ که‌ علم‌ شیمی‌ به‌ عنوان‌ یکی‌ از علوم‌ پایه‌ زیربنای‌ علوم‌ مختلفی‌ همچون‌ بیولوژی‌، بیوتکنولوژی‌، پزشکی‌، دندانپزشکی‌، داروسازی‌ و رشته‌های‌ متعدد مهندسی‌ است‌. اما صنایع‌ شیمیایی‌ عبارت‌ است‌ از صنایعی‌ که‌ در آنها واکنش‌ شیمیایی‌ انجام‌ می‌گیرد؛ یعنی‌ اقسام‌ مواد اولیه‌ تبدیل‌ به‌ محصولات‌ جدید می‌گردد که‌ خواص‌ این‌ محصولات‌ تا حدودی‌ با مواد اولیه‌ متفاوت‌ است‌. رشته‌ شیمی‌ دارای‌ دو گرایش‌ محض‌ و کاربردی‌ است‌ که‌ در گرایش‌ محض‌ مبنای‌ کار، علم‌ شیمی‌ است‌ و دانشجو درباره‌ چهار گرایش‌ اصلی‌ علم‌ شیمی‌ که‌ عبارتند از:


شیمی‌آلی‌، معدنی‌، تجزیه‌ و شیمی‌ فیزیک‌ دروسی‌ را مطالعه‌ می‌کند. اما در شیمی‌ کاربردی‌، دروس‌ پایه‌ شیمی‌ کمتر مطالعه‌ می‌شود و دانشجو یکسری‌ از دروس‌ مربوط‌ به‌ مهندسی‌ شیمی‌ مثل‌ اصول‌ صنایع‌ شیمیایی‌ و تصفیه‌ آب‌ و فاضلاب‌ را می‌گذراند. می‌توان گفت که فارغ‌التحصیل شیمی محض در شروع یک فعالیت صنعتی نقش دارد چرا که راه‌کارهای تئوریک ساخت یک ماده را ارائه می‌دهد و سپس یک فارغ‌التحصیل شیمی کاربردی طراحی نیمه‌صنعتی ماده موردنظر را ارائه می‌دهد.


توانایی‌های‌ لازم‌
شیمی؛ یعنی حفظ کردن صدها فرمول، عدد و رقم" بسیاری از دانش‌آموزان چنین تصوری نسبت به شیمی دارند. زیرا حجم مطالب کتاب شیمی دبیرستانی زیاد و فرصت تدریس محدود است و به ناچار دبیران و محصلان به جای تحلیل و استدلال مفاهیم به سوی مسائل ذهنی و حفظی کشیده می‌شوند در حالی که شیمی تلفیقی‌ از مهارت‌های‌ ذهنی‌ و استدلالی‌ است‌ و اگر کسی‌ بخواهد در این‌ رشته‌ موفق‌ گردد، باید در هر دو زمینه‌ توانمند باشد و حتی‌ می‌توان‌ گفت‌ که‌ قدرت‌ استدلال‌ بیش‌ از قدرت‌ حافظه‌ در این‌ رشته‌ اهمیت‌ دارد. دانشجوی‌ شیمی‌ لازم‌ است‌ در دروس‌ ریاضی‌، شیمی‌ و فیزیک‌ قوی‌ باشد و رشته‌ شیمی‌ را دوست‌ بدارد، یعنی‌ از مطالعه‌ درس‌ شیمی‌ لذت‌ ببرد و خسته‌ نشود. گفتنی است که رشته شیمی از بین داوطلبان گروه ریاضی و فنی و علوم تجربی دانشجو می‌پذیرد. البته برخی از دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی فقط از گروه آزمایشی علوم‌تجربی دانشجو می‌پذیرند.


موقعیت‌ شغلی‌ در ایران
تعدادی‌ از فارغ‌التحصیلان‌ شیمی‌ جذب‌ صنایع‌ شیمیایی‌ مختلف‌ مثل‌ صنایع‌ رنگ‌ سازی‌، چرم‌ سازی‌، پتروشیمی‌، مواد غذایی‌، لوازم‌ بهداشتی‌ و آرایشی‌ می‌شوند و در بخش‌ آزمایشگاه‌های‌ کنترل‌ کیفیت‌ محصولات‌ شیمیایی یا واحد تولید آنها کار می‌کنند. هر کارخانه‌ای‌ که‌ دایر شود، در بخش‌ کنترل‌ کیفیت‌ کالاهای‌ ساخته‌ شده‌ نیاز به‌ یک‌ شیمیست‌ دارد. همچنین‌ در تمام‌ صنایع‌ احتیاج‌ به‌ فارغ‌التحصیلان‌ شیمی‌ داریم‌ تا مواد اولیه‌ را با توجه‌ به‌ استانداردهای‌ جهانی‌ بررسی‌ کرده‌ و ردّ یا قبول‌ بکنند. گفتنی‌ است‌ که‌ فارغ‌التحصیلان‌ این‌ رشته‌ توانایی‌ تغییر و تبدیل‌ بر روی‌ مواد خام‌ را دارند و به‌ یاری‌ همین‌ توانایی‌، تعداد زیادی‌ از فارغ‌التحصیلان‌ این‌ رشته‌ کارگاه‌ها‌ یا کارخانه‌های‌ شیمیایی‌ کوچک‌ یا بزرگ‌ دایر کرده‌ و در کار خود نیز موفق‌ بوده‌اند.


درس‌های‌ این‌ رشته‌ در طول‌ تحصیل‌


دروس‌ مشترک‌ در گرایش‌های‌ شیمی‌
ریاضی‌ عمومی‌، فیزیک‌ پایه‌، شیمی‌ عمومی‌، معادلات‌ دیفرانسیل‌، شیمی‌ آلی‌، شیمی‌ تجزیه‌ ، شیمی‌ تجزیه‌ دستگاهی‌، شیمی‌ فیزیک‌، شیمی‌ معدنی‌، زبان‌ تخصصی‌ شیمی‌، کاربرد طیف‌سنجی‌ در شیمی‌ آلی‌، جداسازی‌ و شناسائی‌ ترکیبات‌ آلی‌، مبانی‌ کامپیوتر و برنامه‌نویسی‌، روش‌ استفاده‌ از متون‌ علمی‌ شیمی‌، کارگاه یا شیشه‌گری.


دروس‌ تخصصی‌ گرایش‌ شیمی‌ محض‌

اصول‌ صنایع‌ شیمیایی‌، شیمی‌ آلی‌ فلزی‌، مبانی‌ شیمی‌ کوانتومی‌، گرافیک‌ و نقشه‌خوانی‌، شیمی‌ فیزیک‌ آلی‌، طیف‌سنج‌ مولکولی‌.


دروس‌ تخصصی‌ گرایش‌ شیمی‌ کاربردی‌
کارگاه‌ یا شیشه‌گری‌، گرافیک‌ و نقشه‌خوانی‌، اصول‌ محاسبات‌ شیمی‌ صنعتی‌، شیمی‌ صنعتی‌، کارآموزی‌ تابستانی‌، گزارش‌نویسی‌ و سمینار، اصول‌ تصفیه‌ آب‌ و پساب‌های‌ صنعتی‌، خوردگی‌ فلزات‌. (بسیاری‌ از درس‌‌های این‌ رشته‌ همراه‌ با آزمایشگاه‌ است‌).

  • فیزیک

شاید بشر اولین بار با کشف قانون حرکت، قانونی که حیات و هستی وابسته به آن است، با علم فیزیک آشنا شد. علمی که به یاری ‌آن چرخ‌ها را ساخت، شکار کرد و شکارش را حمل نمود و سپس به مرور با کشف قوانین بیشتری از علم فیزیک توانست بنیاد مسائل و قوانین طبیعت را درک و با به خدمت در آوردن و استفاده از این قوانین به تمدن قرن بیستم دست پیدا کند. به زبان دیگر فیزیک‌ علم‌ زندگی‌ است‌ و می‌توان‌ گفت‌ که‌ جهان‌ در بزرگترین‌ مقیاس‌ تا ریزترین‌ مقیاس‌ در ارتباط‌ با علم‌ فیزیک‌ می‌باشد اما آنچه‌ در رشته‌ فیزیک‌ در حد لیسانس‌ آموزش‌ داده‌ می‌شود عبارت‌ است‌ از فیزیک‌ دبیرستانی‌ به‌ اضافه‌ فیزیک‌ قرن‌ بیستم‌ . از سوی‌ دیگر می‌توان‌ گفت‌ که‌ فیزیک‌ در حد لیسانس‌ مفاهیم‌ فیزیک‌ دبیرستانی‌ را عمیق‌تر کرده‌ و طرز برخورد با مسائل‌ فیزیکی‌ را آموزش‌ می‌دهد. این‌ رشته‌ در دوره‌ کارشناسی‌ دارای‌ 5 گرایش‌ اتمی‌ ـ مولکولی‌، هسته‌ای‌، حالت‌ جامد، هواشناسی‌ و اختر فیزیک است‌ که‌ تعداد واحدهای‌ تخصصی‌ هریک‌ از این‌ گرایش‌ها در دوره‌ کارشناسی‌ بسیار محدود است‌ و به‌ همین‌ دلیل‌ گرایش‌های‌ فوق‌ در این‌ دوره‌ تفاوت‌ محسوسی‌ با یکدیگر ندارند.(این رشته در دو مقطع دکترای پیوسته و کارشناسی در آزمون سراسری دانشجو می‌پذیرد).


گرایش‌ اتمی‌ ـ مولکولی
فیزیک‌ اتمی‌ به‌ بررسی‌ نقل‌ و انتقال‌ الکترون‌های‌ اطراف‌ هسته‌ می‌پردازد و خواص‌ آنها را مورد بررسی‌ قرار می‌دهد؛ یعنی‌ ما در فیزیک‌ اتمی‌ کاری‌ به‌ این‌ نداریم‌ که‌ هسته‌ از چه‌ تشکیل‌ شده‌ است‌ بلکه‌ هسته‌ برای ‌ما‌ مرکزی‌ با بار مثبت‌ است‌ و بیشتر توجه‌ ما جلب‌ الکترون‌های‌ اطراف‌ هسته‌ می‌شود.


درس‌های‌ این‌ رشته‌ در طول‌ تحصیل


دروس‌ مشترک‌ بین‌ گرایش‌های‌ مختلف‌ فیزیک‌
ریاضی‌ عمومی‌ ، معادلات‌ دیفرانسیل‌، فیزیک‌ پایه‌ ، شیمی‌ عمومی‌، مبانی‌ کامپیوتر و برنامه‌سازی‌ ، فیزیک‌ جدید ، مکانیک‌ تحلیلی‌ ، ترمودینامیک‌ و مکانیک‌ آماری‌، ریاضی‌ فیزیک‌ ، الکترومغناطیس‌ ، مکانیک‌ کوانتومی‌ ، اپتیک‌ .


دروس‌ تخصصی‌ گرایش‌ اتمی ‌ـ مولکولی
اپتیک‌ کاربردی‌، اسپکتروسکپی‌، روش‌های‌ تجربی‌ در فیزیک‌ اتمی‌، کاربردهای‌ لیزر، تکنیک‌ خلاء .


گرایش‌ فیزیک‌ هسته‌ای‌
در فیزیک‌ هسته‌ای‌، خود هسته‌، مورد مطالعه‌ قرار می‌گیرد؛ یعنی‌ متخصصان‌ و دانشمندان‌ بررسی‌ می‌کنند که‌ هسته‌ از چه‌ تشکیل‌ شده‌ و چه‌ نیروهایی‌ بین‌ اجزای‌ هسته‌ حکمفرما است‌ و در نتیجه واکنش‌های‌ انجام‌ شده‌، چقدر انرژی‌ آزاد می‌گردد؟


دروس‌ تخصصی‌ گرایش‌ هسته‌ای
فیزیک‌ هسته‌ای‌ ، فیزیک‌ راکتور ، آشکار سازها و سیستم‌ها، اندازه‌گیری‌ هسته‌ای‌، شتاب‌دهنده‌های‌ ذرات‌، رادیوایزوتوپ‌ و کاربرد آن‌، شیمی‌ هسته‌ای‌، حفاظت‌ در برابر پرتوها.


گرایش‌ فیزیک‌ حالت‌ جامد
گرایش‌ حالت‌ جامد مربوط‌ به‌ سیستم‌های‌ بس‌ ذره‌ای‌ مخصوصاً جامدات‌ است‌. ابتدایی‌ترین‌ کار در این‌ گرایش‌ بررسی‌ بلورهای‌ جامدات‌ و خواص‌ اپتیکی‌، مکانیکی‌، الکتریکی‌ و صوتی‌ امواجی‌ است‌ که‌ در آن‌ منتشر می‌شود. این‌ بررسی‌ منجر به‌ پدیده‌های‌ مختلفی‌ مثل‌ ابر رسانایی‌، نیمه‌رسانایی‌ یا پخش‌ و انتقال‌ گرما می‌گردد.


دروس‌ تخصصی‌ گرایش‌ حالت‌ جامد
فیزیک‌ حالت‌ جامد، فیزیک‌ لایه‌های‌ نازک‌، فیزیک‌ قطعات‌ نیمه‌رسانا ، ابررسانایی‌ و کاربرد آن‌، بلورشناسی‌، الکترونیک‌ ، رشد بلور و تکنولوژی‌ نیمه‌رساناها است.


گرایش‌ هواشناسی‌
گرایش‌ هواشناسی‌، اطلاعات‌ پایه‌ای‌ و متنوعی‌ درباره‌ انواع‌ پدیده‌های‌ جوی‌ و برخورد علمی‌ با آنها ارائه‌ می‌دهد و همچنین‌ با مطالعه‌ دینامیک‌ وضعیت‌ هوا می‌توان‌ بررسی‌ کرد که‌ شرایط‌ هوا چگونه‌ تغییر کرده‌ و چه‌ پارامترهایی‌ برای‌ ایجاد این‌ تغییر لازم‌ است‌؟


دروس‌ تخصصی‌ گرایش‌ هواشناسی
هواشناسی‌ سینوپتیکی‌ ، هواشناسی‌ دینامیکی‌ ، هواشناسی‌ فیزیکی‌ ، آمار در هواشناسی‌.


گرایش‌ اختر فیزیک
سه‌ بخش‌ اصلی‌ این‌ گرایش‌ را نجوم‌ رصدی‌، اخترشناسی‌ و کیهان‌شناسی‌ تشکیل‌ می‌دهد. در بخش‌ نجوم‌ که‌ جنبه‌ مشاهداتی‌ دارد، پدیده‌های‌ مختلف‌ نجومی‌ را رصد و ثبت‌ کرده‌ و سپس‌ از آنها عکس‌ گرفته‌ و طیف‌ آنها را می‌سنجند. در اخترشناسی‌ که‌ جنبه‌ نظری‌ دارد وضعیت‌ ستارگان‌ مورد مطالعه‌ قرار می‌گیرد؛ یعنی‌ بررسی‌ می‌شود که‌ هر ستاره‌ در چه‌ مرحله‌ای‌ قرار دارد و چه‌ اتفاقاتی‌ برایش‌ رخ‌ می‌دهد؟ کیهان‌شناسی‌ نیز به‌ صورت‌ کلاسیک‌ به‌ چگونگی‌ ایجاد جهان‌ و تشکیل‌ ساختارهای‌ کهکشانی‌ مانند خوشه‌ها و ابر خوشه‌ها می‌پردازد.


توانایی‌های‌ لازم
برخلاف‌ رشته‌های‌ مهندسی‌ که‌ با اتفاقات‌ علمی‌ سر و کار دارند در رشته‌های‌ علوم‌ پایه‌ از جمله‌ فیزیک‌ به‌ چگونگی‌ پیش‌آمدهای‌ علمی‌ توجه‌ می‌کنند و در واقع‌ به‌ دنبال‌ یافتن‌ دلایل‌ و چرایی‌ هر پدیده‌ یا اتفاق‌ هستند و به‌ همین‌ دلیل‌ داوطلبانی‌ که‌ مستعد، باهوش‌ و کنجکاو هستند، می‌توانند در این‌ رشته‌ موفق‌ گردند. از سوی‌ دیگر فیزیک‌ منهای‌ ریاضی؛‌ یعنی‌ صفر به‌ همین‌ دلیل‌ دانشجویان‌ این‌ رشته‌ باید از نظر ریاضیات‌ در سطح‌ بسیار بالایی‌ باشند.


موقعیت‌ شغلی‌ در ایران‌
اگر کسی‌ فیزیک‌ را خوب‌ خوانده‌ باشد در سازمان‌های‌ مختلف‌ کشور از قبیل‌ صداوسیما، برنامه‌ و بودجه‌، مخابرات‌ و همچنین‌ در صنایع‌ مختلف‌ مفید واقع‌ شده‌ و موفق‌ می‌گردد. چون‌ دانشجویان‌ فیزیک‌ مطالب‌ مختلفی‌ از قبیل‌ الکتریسیته‌ و مکانیک‌ می‌خوانند و در زمینه‌های‌ مختلف‌ دید وسیعی‌ پیدا می‌کنند. همچنین‌ فارغ‌التحصیلان‌ این‌ رشته‌ در حد کارشناسی‌ می‌توانند در نیروگاه‌های‌ هسته‌ای‌، مراکز تولید قطعات‌ غیرهادی‌ و سلول‌های‌ خورشیدی‌، صنایع‌ تولید و نگهداری‌ لیزر در صنعت‌، مراکز پزشکی‌ و نظامی‌ و سازمان‌ انرژی‌ اتمی‌ فعالیت‌ کنند.
 

 

 

 

 

 

 

آشنایی مختصر با رشته آمار

 

 

چند سال پیش مجله "Science" به دنبال یک نظرخواهی از دانشمندان علوم مختلف 20 کشف و اختراع مهم قرن بیستم را معرفی کرد. که در میان این اختراعات و اکتشافات علم آمار نیز پس از اختراعات مهمی مثل ترانزیستور و کامپیوتر و قبل از لیزر قرار داشت. البته حضور علم آمار در این فهرست چیز عجیبی نیست چون جهان امروز، جهان مدیریت اطلاعات است و بخش عظیم اطلاعات نیز در هر علم، رشته، سازمان یا مرکز شامل اعداد و ارقام می‌شود که در مرحله جمع‌آوری و تجزیه و تحلیل این اعداد و ارقام علم آمار مورد نیاز است. برای مثال هنگام آزمایش تأثیر یک داروی جدید،‌ انتخاب یک نوع بذر در بین بذرهای مختلف، مقایسه کیفیت دو روش تدریس در آموزش زبان، کنترل کیفیت محصولات، تعیین حق بیمه، پیش‌بینی نرخ ارز، نظرسنجی و پیش‌بینی انتخابات،‌تعیین نرخ بیکاری، تعیین شاخص هزینه خانوار، تأثیر و رابطه افسردگی بر تحصیل نیاز به تحقیقات آماری داریم.اما علم آمار که حضور بسیار گسترده‌ای در زندگی ما دارد، چیست؟ علم‌ آمار به‌ زبان‌ ساده‌، پیشگویی‌ براساس‌ اعداد و ارقام‌ است‌. به‌ عبارت‌ دیگر یک‌ آماردان‌ می‌تواند براساس‌ مجموعه‌ اطلاعات‌ عددی‌ و بر مبنای‌ مدل‌های‌ ریاضی‌ و مدل‌های‌ نظریه‌ احتمال‌، پیشگویی‌ کند؛ یعنی‌ به‌ یاری‌ اطلاعات‌ گذشته‌، نحوه‌ رفتار یک‌ فرآیند را پیش‌بینی‌ نماید. از همین‌ رو می‌توان‌ گفت‌ که‌ علم‌ آمار نتیجه‌گیری‌ از جزئیات‌ و یا رسیدن‌ از جزء به‌ کل‌ است. کار علم‌ آمار کمک‌ به‌ تفکر علمی‌ است‌ و آمارشناس‌ کسی‌ است‌ که‌ مشاهده‌ می‌کند و اطلاعاتی‌ به‌ دست‌ می‌آورد و سپس‌ با اطلاعات‌ به‌ دست‌ آمده‌، اتفاقات‌ و حوادث‌ را پیش‌بینی‌ می‌کند.


توانایی‌های‌ لازم‌
در یک نظرخواهی که از 12 استاد و 132 دانشجوی آمار دانشگاه‌های کشور انجام گرفته است، 10 استاد و 99 دانشجو، قوی بودن در علم ریاضی را برای موفقیت در رشته آمار ضروری دانسته‌اند. چون مباحثی که در علم آمار مطرح می‌شود با ریاضیات ارتباطی تنگاتنگ دارد و در واقع علم آمار یکی از شاخه‌های مهم از علم ریاضیات است. بنابراین دانشجوی آمار باید در درس‌ ریاضی‌ قوی‌ باشد و ابتکار و توانایی‌ تجزیه‌ و تحلیل‌ و حل‌ مسائل‌ ریاضی‌ را داشته‌ و به‌ آموزش‌ و یادگیری‌ علوم‌ کامپیوتر علاقه‌مند باشد.


موقعیت‌ شغلی‌ در ایران
بیشتر سازمان‌های‌ دولتی‌ از آمار برای‌ ارائه‌ ارقام‌ و اعدادی‌ که‌ مربوط‌ به‌ فعالیت‌های‌ واحدهایشان‌ می‌شود، استفاده‌ می‌کنند و چون‌ این‌ کار را چندان‌ تخصصی‌ نمی‌دانند به‌ جای‌ به‌ کارگیری‌ کارشناسان‌ آمار از افرادی‌ بهره‌ می‌برند که‌ آشنایی‌ مختصری‌ با این‌ علم‌ دارند. در حالی‌ که‌ اکثر برنامه‌ریزی‌های‌ زیربنایی‌ کشور را می‌توان‌ با استفاده‌ از روش‌های‌ پیشرفته‌ آمار انجام‌ داد. البته‌ گمنام‌ بودن‌ علم‌ آمار و کاربردهای‌ آن‌ در جامعه‌، مانع‌ از جذب‌ فارغ‌التحصیلان‌ رشته‌ آمار نشده‌ است‌ بلکه‌ بسیاری‌ از استادان و دانشجویان‌ این‌ رشته‌ معتقد هستند که‌ فارغ‌التحصیلان‌ آمار کمتر با مشکل‌ بیکاری‌ روبرو می‌شوند. فارغ‌التحصیلان‌ این‌ رشته‌ می‌توانند در سازمان‌ برنامه‌ و بودجه‌، مرکز آمار ایران‌، بانک‌ها، ادارات‌ بیمه‌، مراکز صنعتی‌ و کارخانجات‌ ، واحدهای‌ آماری‌ وزارتخانه‌های‌ مختلف‌ همچون‌ جهاد کشاورزی‌، کار، بهداشت‌، اقتصاد و امور دارایی‌، فرهنگ‌ و ارشاد اسلامی و به‌ طور کلی‌ در هر مرکزی‌ که‌ نیاز به‌ جمع‌آوری‌ و تجزیه‌ و تحلیل‌ آمار و اطلاعات‌ دارد، مشغول‌ به‌ کار شوند.

 

درس‌های‌ این‌ رشته‌ در طول‌ تحصیل‌
دروس‌ پایه
ریاضی‌ عمومی‌، مبانی‌ اقتصاد، مبانی‌ جامعه‌ شناسی‌ ،مبانی‌ جمعیت‌ شناسی‌ ، فیزیک‌ پایه‌ ،
آمار و احتمال‌ ، روش‌های‌ آماری‌، مبانی‌ ریاضی‌.

 

دروس‌ تخصصی
ریاضی‌ برای‌ آمار، جبر خطی‌ برای‌ آمار، آنالیز ریاضی‌ ، مبانی‌ کامپیوتر و برنامه‌نویسی‌ ، احتمال‌ و کاربرد آن‌ ، آمار ریاضی‌، روش‌های‌ ناپارامتری‌ ، رگرسیون‌ ، طرح‌ آزمایش‌ها، روش‌های‌ نمونه‌گیری‌ ، فرآیندهای‌ تصادفی‌ ، سری‌های‌ زمانی‌، زبان‌تخصصی‌ ، روش‌های‌ پیشرفته‌ آماری‌ ، روش‌های‌ چند متغییری‌ گسسته‌ ، روش‌های‌ چند متغییری‌ پیوسته‌، محاسبات‌ آماری‌ با کامپیوتر، کنترل‌ کیفیت‌ آماری‌، پروژه‌.

 

 

 

 

  • آشنایی با رشته ریاضی

 

دیباچه: هر روز چند بار از چهار عمل اصلی استفاده می‌کنید؟ مفاهیم هندسی از قبیل طول، مساحت و حجم چقدر در زندگی روزمره شما کاربرد دارد؟ خیابان‌ها و میدان‌هایی که محل عبور و مرور شما است، ساختمانی که در آن زندگی می‌کنید و وسایل زندگیتان چه شکلی دارند؟ آیا غیر از این است که همه آنها از اشکال هندسی هستند یا ترکیبی از این اشکال می‌باشند؟ می‌بینید که همه ما در زندگی روزمره خود به میزان زیادی از دانش ریاضی استفاده می‌کنیم از سوی دیگر ریاضیات،‌ پایه علوم و مهندسی است و امروزه همه رشته‌هایی که پایه علمی دارند، از الگوهای ریاضی استفاده می‌کنند و در واقع هر چقدر که شغل یک فرد تخصصی‌تر شود،‌ میزان ریاضیاتی که لازم دارد،‌ بیشتر می‌گردد.برای مثال یک مهندس الکترونیک از آنالیز تابعی و فرآیندهای تصادفی استفاده می‌کند یا یک برنامه‌ریز پروژه‌های اقتصادی،‌ از مطالب پیشرفته آماری مانند سری‌های زمانی، به عنوان ابزار کار یاری می‌گیرد. به همین دلیل امروزه تربیت متخصصان علم ریاضی؛ یعنی افرادی که قادر هستند ریاضیات مورد نیاز را آموزش داده و یا تولید کنند، اهمیت بسیار زیادی دارد. چرا که لازمه پیشرفت در تکنولوژی، توجه به دانش ریاضی می‌باشد.اما این دانش مهم و پایه چیست؟ آیا می‌توان این علم را در چند جمله معرفی کرد؟ بدون شک معرفی علوم پایه بخصوص علم ریاضی که مادر همه علوم است، کار بسیار دشواری است.زیرا این علم از یک سو ذهنی و تجریدی و از سوی دیگر عملی می‌باشد و در نتیجه یک تعریف باید کلی باشد تا بتواند تمامی ابعاد دانش ریاضی را در بربگیرد.در کل می‌توان گفت که ریاضیات‌ هنری‌ است‌ باستانی‌ و از همان‌ آغاز از جمله‌ ذهنی‌ترین‌ و در عین‌ حال‌ عملی‌ترین‌ تلاش‌های‌ آدمی‌ بوده‌ است‌؛ یعنی‌ از همان‌ 1800 سال‌ پیش‌ از میلاد که‌ بابلی‌ها در زمینه‌ خواص‌ تجریدی‌ اعداد به‌ پژوهش‌ پرداختند، ریاضیات‌ در کنار جنبه‌های‌ ادراکی‌ نظری‌، به‌ صورت‌ ابزاری‌ که‌ هر روز برای‌ مسّاحی‌ زمین‌، دریانوردی‌ و ساختن‌ بناهای‌ بزرگ‌ مورد نیاز بود، به‌ کار می‌رفت‌. امروزه‌ نیز وضع‌ به‌ همین‌ منوال‌ است‌ و شاید به‌ همین‌ دلیل‌ ما در رشته‌ ریاضی‌ با دو گرایش‌ ریاضی‌ محض‌ و کاربردی‌ روبرو هستیم‌. در این‌ میان‌ عموماً ریاضیات‌ کاربردی‌ را به‌ شاخه‌ای‌ از ریاضی‌ می‌گوییم‌ که‌ کاربرد عملی‌ مشخصی‌ داشته‌ باشد برای‌ مثال‌ در اقتصاد، کامپیوتر، فیزیک‌ یا آمار و احتمال‌ کاربرد داشته‌ باشد و ریاضی‌ محض‌ نیز به‌ شاخه‌ای‌ گفته‌ می‌شود که‌ به‌ نظریه‌پردازی‌ ریاضی‌ می‌پردازد اما باید توجه‌ داشت‌ که‌ امروزه‌ این‌ دو گرایش‌ آن‌چنان‌ درهم‌ ادغام‌ شده‌اند که‌ مرزی‌ را نمی‌توان‌ بین‌ آنها مشخص‌ کرد. زیرا گاه‌ یک‌ تئوری‌ کاملاً محض‌ وارد مرحله‌ کاربردی‌ شده‌ و چون‌ در عمل‌ با مشکل‌ روبرو می‌شود، بار دیگر به‌ حوزه‌ تئوری‌ برمی‌گردد و در نهایت‌ پس‌ از رفع‌ نقایص‌، دوباره‌ وارد مرحله‌ کاربردی‌ می‌شود؛ یعنی‌ یک‌ تعامل‌ و ارتباط‌ دوجانبه‌ای‌ بین‌ ریاضی‌ کاربردی‌ و محض‌ وجود دارد.

 

توانایی‌های‌ لازم:
دانشجوی‌ رشته‌ ریاضی‌ باید شخصی‌ صبور و با حوصله‌ باشد و از صرف‌ وقت‌ در حل‌ مسائل‌ دریغ‌ نکند و در کل‌ لازم‌ است‌ که‌ به‌ درس‌ ریاضی‌ علاقه‌مند بوده‌ و در دوره‌ متوسطه‌، دانش‌آموز موفقی‌ در رشته‌ ریاضی‌ باشد. این‌ رشته‌ نیازمند دانشجویانی‌ است‌ که‌ از نظر ذهنی‌،آمادگی‌ جذب‌ ایده‌های‌ جدید را داشته‌ باشند و بتوانند الگوها و نظم‌ را درک‌ کرده‌ و مسائل‌ غیرمتعارف‌ را حل‌ کنند. به‌ عبارت‌ دیگر یک‌ روحیه‌ علمی‌، تفکر انتقادی‌ و توانایی‌ تجزیه‌ و تحلیل‌ داشته‌ باشند.

 

موقعیت‌ شغلی‌ در ایران :
کاربرد ریاضی‌ در علوم‌ مختلف‌ انکارناپذیر است‌. برای‌ مثال‌ مبحث‌ آنالیز تابعی‌ در مکانیک‌ کوانتومی‌، کاربرد بسیار زیادی‌ دارد یا در بیشتر رشته‌های‌ مهندسی‌ معادله‌ "لاپ‌ لاسی‌" که‌ یک‌ معادله‌ ریاضی‌ است‌، مورد استفاده‌ قرار می‌گیرد. در جامعه‌شناسی‌ نیز نظریه‌ احتمال‌ و نظریه‌ گروه‌ها نقش‌ بسیار مهمی‌ ایفا می‌کند. در کل‌ باید گفت‌ که‌ همه‌ صنایع‌، زیرساخت‌ ریاضی‌ دارند و به‌ همین‌ دلیل‌ در همه‌ مراکز صنعتی‌ و تحقیقاتی‌ دنیا، ریاضیدان‌ها در کنار مهندسین‌ و دانشمندان‌ سایر علوم‌، حضوری‌ فعال‌ دارند و آنچه‌ در نهایت‌ ارائه‌ می‌شود، نتیجه‌ کار تیمی‌ آنها است‌. در جامعه‌ ما نیز اگر مشاغل‌ جنبه‌ علمی‌ داشته‌ باشند، قطعاً به‌ تعداد قابل‌ توجهی‌ ریاضیدان‌ نیاز خواهیم‌ داشت‌ چون‌ یک‌ ریاضیدان‌ می‌تواند مشکلات‌ را به‌ روش‌ علمی‌ حل‌ کند. البته‌ این‌ به‌ آن‌ معنا نیست‌ که‌ در حال‌ حاضر هیچ‌ فرصت‌ شغلی‌ برای‌ یک‌ ریاضیدان‌ وجود ندارد اما باید حضور ریاضیدان‌ها در مراکز تحقیقاتی‌ و صنعتی‌ پررنگ‌تر باشد. یک‌ لیسانس‌ ریاضی‌ به‌ دلیل‌ نظم‌ فکری‌ و بینش‌ عمیقی‌ که‌ در طی‌ تحصیل‌ به‌ دست‌ می‌آورد، می‌تواند با مطالعه‌ و تلاش‌ شخصی‌ در بسیاری‌ از شغل‌ها، حتی‌ شغل‌هایی‌ که‌ در ظاهر ارتباطی‌ با ریاضی‌ ندارد موفق‌ گردد.(این رشته در دو مقطع دکترای پیوسته و کارشناسی در آزمون سراسری دانشجو می‌پذیرد).

 

درس‌های‌ این‌ رشته‌ در طول‌ تحصیل

 

دروس‌ مشترک‌ بین‌ گرایش‌های‌ ریاضی :
ریاضی‌ ، آنالیز ، جبر ، مبانی‌ ریاضیات‌، آمار ، معادلات‌ دیفرانسیل‌، جبر خطی‌ ، مبانی‌ هندسه‌، توابع‌ مختلط‌، آنالیز عددی‌ ، مبانی‌ کامپیوتر، گراف‌، نظریه‌ معادلات‌ دیفرانسیل‌، نظریه‌ اعداد.

 

دروس‌ تخصصی‌ گرایش‌ ریاضی‌ محض‌:
جبر ، آنالیز ، هندسه‌ موضعی‌، توپولوژی‌، هندسه‌ دیفرانسیل‌.

 

دروس‌ تخصصی‌ گرایش‌ ریاضی‌ کاربردی‌:
تحقیق‌ در عملیات‌ ، آنالیز عددی‌ ، فرآیندهای‌ تصادفی‌، ساختمان‌ داده‌ها، سری‌های‌ زمانی‌، زبان‌ برنامه‌نویسی‌ پیشرفته

 

 

 

 

 

 

 

آشنایی با رشته مهندسی پزشکی

 

مهندسی پزشکی رشته ی نوپایی است که دامنه ی مهارت های آن به طور روز افزون در حال گسترش است. این رشته یکی از تازه ترین رشته هایی است که قدم به عرصه دنیای تکنولوژی جهانی نهاده و این رشته بدین منظور شکل یافته تا پزشکان را در تشخیص و درمان یاری دهد.

 

مهندسی پزشکی دقت و تنوع در تشخیص را گسترش داده است بطوری که تشخیص بدون دستگاهها امکان پذیر نیست تاکنون دستگاهایی از جمله PET,EEG,ECG,MRI,CT-Scan کمک بسیار بزرگی به پزشکی نموده اند و هم راستای وسایل تشخیصی وسایل و ملزومات درمانی گسترش یافته تا بیماران را به گونه ای تحت درمان قرار گیرند که می توان سمعک، ونتیلاتور ،دیالیز، اولتراسوند و کاربردهای متعدد لیزر را نام برد.

 

مهندس پزشک در گام های اولیه بهره برداری ، تعمیر ، پشتیبانی و نگهداری و تنظیم و استانداردسازی دستگاه های را انجام می دهد و در مراحل بالاتر توسعه ، ارتقا و بهبود دستگاههای پزشکی و یا حتی می تواند به طراحی و ساخت یک دستگاه اقدام کند.

 

این رشته به علت ابداعات و نوآوری وسیعی که صورت میگیرد شاخه های جدیدی از مهندسی پزشکی سازمان می گیرند که شرح مختصری از زیرشاخه های این رشته ذکر شده است.

 

هدف این رشته تربیت متخصصانی است که بتوانند با بهره گیری از مهارت های مهندسی و آنلایز مسائل بیولوژیکی و پزشکی وسایلی را طراحی کنند که به پزشکان در تشخیص دقیق تر و درمان بهتر کمک کند.

 

البته پر واضح است که اگر علم مهندسی در حیطه ی پزشکی قدم نمی گذاشت ، بی شک این علم (پزشکی) امروزه چنین پیشرفت نمی کرد . به طور مثال اگربسیاری از وسایل تصویر برداری پزشکی ساخته نمی شد ، بسیاری از بیماری ها قابل تشخیص نبود و یا اگر مثلا  پروتزها و ایمپلنت ها ساخته  نمی شد بسیاری از بیماران قسمتی از توانایی های خود را برای همیشه از دست میدادنند.

 

به دلیل دامنه گسترده ی این رشته ، در سطح دنیا به گرایشات زیر تقسیم میشود:

     •Bioinstrumentation

     •Biomechanics

     •Biomaterials

     •Cellular & Genetic engineering

     •Clinical engineering

     •Medical imaging

     •Orthopaedic Bioengineering

     •Rehabilitation engineering

     •System physiology

 

شایان به ذکر است که در دانشگاه های ایران این رشته از مقطع کارشناسی تا دکتری در چهار گرایش بیو الکترونیک ، بیو مواد ، بیو مکانیک و بالینی اراته می گردد که دانشگاه هایی همچون :
دانشگاه صنعتی امیر کبیر(بیو الکترونیک ، بیومواد، بیومکانیک)، دانشگاه  سهند تبریز(بیوالکترونیک)،دانشگاه شاهد(بالینی)، دانشگاه آزاد اسلامی واحدهای علوم و تحقیقات(بیو الکترونیک ، بیومواد، بیومکانیک، بالینی)  مشهد و دزفول در مقطع کارشناسی دانشجو می پذ یرند.(لازم به ذکر است که در مقطع کارشناسی ارشد بیومتریال فقط در حال حاضر سه دانشگاه امیر کبیر، علم و صنعت و علوم و تحقیقات دانشجو می پذیرند)


 
گرایش ابزار دقیق بیومدیکال
کاربردی است از الکترونیک و تشخیص و برررسی ساختاربیماری ها رایانه ها بخش اصلی این گرایش را بر عهده دارند سیستم های تصویر پزشکی به وسیله مهندسان این رشته ساخته می شوند.

 

 گرایش بیومواد
کاربرد این شاخه استفاده از بافت های زنده ومواد مصنوعی و کاشت آنها در بدن است انتخاب مواد صحیح برای کاشت و پیوند در بدن انسان و یکی از حساس ترین و مشکل ترین عملیات مهندسی پزشکی است.آلیاژهای فلزی،سرامیک ها،پلیمرها وکامپوزیت ها از مواد مورد استفاده در کاشت بافت ها مصنوعی هستند,اینگونه مواد باید غیرسمی،غیرسرطان زا،و از نظر شیمیایی غیر فعال و بادوام و دارای قدرت مکانیکی کافی باشند.

 

 گرایش بیومکانیک
بیومکانیک به استفاده از مکانیک کلاسیک در زمینه های مهندسی پزشکی و بررسی حرکت تغییرات مواد جریان های درون بدن و طرح آنها و انتقال مواد شیمیایی در محیط می پردازد.

/ 0 نظر / 12 بازدید